Kondycja gospodarstw domowych w Polsce – część druga

W drugiej części analizy aktywności i kondycji gospodarstw domowych, podsumowującej 10-lecie członkostwa w Unii Europejskiej przyglądamy się zmianie ogólnego poziomu oszczędności, zadłużenia oraz konsumpcji.
 
Na początek zobaczmy jak zmieniał się wskaźnik oszczędności liczony, jako % dochodu do dyspozycji. Został on pomniejszony o wydatki bieżące i skorygowany o przychody obywateli na ich konta emerytalne.

Oszczędności do dochodu | Create infographics

Oszczędności do dochodu w Polsce | Create infographics

 

Zgodnie z danymi Komisji Europejskiej, wskaźnik oszczędności w Polsce zmniejszył się z poziomu 8% do -0.1% i był najniższy w całej Unii Europejskiej w roku 2014 w gronie największych gospodarek z tego obszaru. Grecja osiągnęła poziom zbliżony do polskiej gospodarki. Jednak oszczędności tam osiągnęły dodatni poziom, pomimo trwającego od kilku lat kryzysu i ponad 25% bezrobocia. Francja i Niemcy to gospodarski o najwyższej stopie oszczędności wśród konsumentów, która pozostawała na stabilny poziomie w ciągu ostatnich 10 lat.
 
Spadkowi poziomu oszczędności towarzyszył w Polsce wyraźny wzrost stopy zadłużenia w stosunku do dochodu. Wskaźnik ten mierzony jest, jako zadłużenie ogółem względem rocznego dochodu.

Dłu do dochodu | Create infographics

 

Jak pokazują dane Eurostatu, poziom zadłużenia gospodarstw domowych w 2013 roku wyniósł 55.7% i był niższy od większości gospodarek UE. Jednak samo tempo wzrostu było już jednym z najwyższych (36 punktów procentowych pomiędzy rokiem 2004 a 2013). Stopa zadłużenia zwiększała się we wszystkich państwa z wyjątkiem Niemiec gdzie zadłużenie gospodarstw domowych w 2013 roku wyniosło 83%. Dług wśród konsumentów znajdowało się na najwyższym poziomie w Irlandii (186%) oraz Wielkiej Brytanii (128%).
 
Na koniec roku 2014, ogólny poziom zadłużenia gospodarstw domowych w Polsce wyniósł 612 miliardów złotych i zwiększył się o około 500 miliardów od momentu przystąpienia Polski do UE.

Kredyt gospodarstw domowych | Create infographics

 

Częściowo zwiększenie poziomu zadłużenia oraz spadek stopy oszczędności przyczyniło się do wzrostu wydatków konsumpcyjnych. Średni procentowy wzrost konsumpcji był największy właśnie w Polsce wśród pozostałych państw UE.

Średni wzrost wydatków konsumpcyjnych | Create infographics

 

Jak wykazaliśmy w pierwszej części, średni wzrost wynagrodzeń w latach 2004 – 2014 wyniósł 1.2% w ujęciu realnym. W tym czasie wydatki gospodarstw domowych w cenach stałych wzrastały średnio o 3.3%. To w znacznej mierze przyczyniło się do relatywnie wysokiego tempa ekspansji PKB. Biorąc pod uwagę towarzyszący temu wzrost zadłużenia oraz spadek poziomu oszczędności, gospodarka polska w następnych latach nie będzie mogła liczyć na taki wzrost aktywności konsumentów przy założeniu, że gospodarstwa domowe będą dążyły do ustabilizowania swoich wydatków względem poziomu dochodu.